|
زعفران ساقه حقیقی ندارد .دارای ساقه زیرزمینی
یا بنه معروف به پیاز زعفران است. پیاز زعفران مدور، سخت،
گوشتدار و سفید رنگ می باشد. پوشش پیازها متشکل از الیافهای
طول موازی و برنگ قهوه ای است. قطعات پوششی از قاعده پیاز می
رویند و در بالای پیاز به صورت قطعات باریکی در آمده از جوانه
های راسی پیاز محافظت می کنند. در راس پیاز بستگی به شادابی و
درشتی آنها از 1 تا 4 جوانه راسی مشاهده می شود . وظیفه این
جوانه ها ایجاد گل و برگ می باشد. چون به طور معمول جوانه های
راس ایجاد برگ و گل می کنند، پیازهای جدید اغلب در بالای پیاز
های قبلی و به تعداد کمتر در اطراف و قاعده پیازهای قبلی به
وجود می آیند. به همین دلیل با وجود اینکه پیازهای در عمق
نسبتا زیادی بین 15 تا 20 سانتی متر از سطح زمین کشت می شوند
لیکن هر ساله پیازهای جدید به سطح خاک نزدیکتر می گردند. درشتی
پیازهای زعفران از یک نخود تا یک گردو و وزن آنها بین 1 تا 20
گرم می باشد. پیاز زعفران طعم سیب زمینی خام دارد که ابتدا
شیرین به نظر می رسد وسپس به تلخی می گراید.
ریشه های زعفران افشان و کوتاه بوده و به خاک
عمیق و حاصلخیز و سبک برای رشد و نمو پیاز و عملکرد بهینه نیاز
دارد.
گل زعفران نخستین اندامی است که در اوایل
پاییز پدیدار می گردد. در سال نخست کشت به علت ضعف پیازهای و
عدم استقرار کامل آنها در خاک جوانه های گل توان لازم برای
رویش ندارند و برگها هم دیرتر از معمول ظاهر می شوند.
پوشش گل از سه کاسبرگ و سه گلبرگ بنفش رنگ
تشکیل شده است. کاسبرگ ها و گل برگها همرنگ می باشند به گونه
ای که تشخیص کاسبرگها از گل برگ ها کار ساده ای نیست تعداد
پرچمها سه و طول پرچمها دو برابر سباک است. سباک زعفران زرد
رنگ می باشد. تخمدان گل زعفران در داخل چمچه و در چند سانتی
متری سطح خاک قراردادرد که در اوایل بهار به سطح خاک نزدیک می
شود. خامه میله باریک و بلندی است که از روی تخمدان بیرون آمده
از داخل چمچه می گذرد و در داخل گل به سه کلاله خوشرنگ قرمز
عنابی ختم می شود. طول خامه بین 7 تا 10 سانتی متر و طول هر
رشته کلاله در حدود 2 تا 3 سانتی متر است . هر رشته کلاله بوقی
شکل بوده که قسمت ازاد آن دهانه بوق را تشکیل می دهد. دهانه
بوق دندانه دار و پهن به عرض 3 تا 4 میلی متر است قسمت مورد
استفاده زعفران همین کلاله سه شاخه می باشد که به هنگام برداشت
میله خامه نیز با آن همراه است.
برگها قاعدتا بعد از ظهور گلها ظاهر می شوند،
مگر آنکه در آبیاری زعفران تعجیل شود، در این حالت برگها ممکن
است از گلها زودتر پدیدار شوند.زعفران فاقد ساقه هوایی است از
اینرو مزرعه زعفران به چمنزاری می ماند که بوته های چمن به
ارتفاع نسبتا زیادی روئیده باشند. برگهای زعفران سرنیزه ای و
باریک بوده و به طول 30 تا 40 سانتی متر می رسند. رنگ روی
برگها سبز تیره و رنگ زیر سبز روشن است.
مجموعه برگها( 10 تا 11 برگ ) و گلهای مربوط
به یک جوانه راسی در داخل یک چمچه دو کفه ای سفید رنگ قرار
دارند. چمچه ها عهده دار وظیفه حفاظت از اندامهای رویشی و
زایشی می باشند. چمچه ها نخستین اندامی هستند که سط خاک را می
شکافند و سر از خاک بیرون می آورند. گلها پس از چند روز از
درون چمچه ها به صورت غنچه بیرون می آیند و با تابش نور خورشید
به گل تبدیل می شوند. پس از ظهور گلها برگها بتدریج ظاهر می
شوند. گاهی برای یک پیاز به جای یک مجموعه گل و برگ دو یا سه
مجموعه گل و برگ ممکن است پدیدار گردد. |
