|
زندگی و توسعه ادامه می دهد. بدلیل اهمیت اقلیم و نقش موثر آن
در تولید عملکرد و کیفیت زعفران به شرح عوامل موثر در آم می
پردازیم:
دما:
زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و مناطقی که دارای زمستانهای
ملایم و تابستانها گرم و خشک باشند برای کشت زعفران مناسب
هستند. گیاه زعفران برعکس بسیاری از گیاهان دارای رژیم حرارتی
متفاوتی است و معمولا آغاز فعالیت این گیاه با شروع فصل سرما
همراه است. مهمترین عامل در تنظیم گلهای پیاز زعفران می باشد و
تغییرات دمای روزانه به عنوان عامل محیطی نشان دهنده زمان
گلدهی است. گلدهی زعفران در دمای پایین انجام می شود و بهترین
و مطلوبترین دما 9-15 درجه سانتیگراد برای تمایز گلها است.
حداکثر دمای قابل تحمل برای این گیاه بین 40-25 درجه سانتیگراد
می باشد. عمل گلدهی زعفران ارتباط نزدیکی با رژیم و حرارت
روزانه دارد. در این میان حرارت نوری در روز و حرارت شبانه
اهمیت ویژه ای دارد و تعیین کننده زمان گلدهی است مثلا اگر در
اوایل پاییز دمای هوا بطور منظم و مداوم کاهش می یابد و اگر
قبل از دو هفته به اینکه دما به زیر 15 درجه سانتیگراد برسد
مزرعه زعفران آبیاری گردد دوران گلدهی آغاز شده و بر اساس شدت
و ضعف دما زمان و دوران گلدهی نیز تغییر می کند. ولی اگر برعکس
درجه حرارت نا منظم باشد، فعالیت گلدهی پیاز زعفران مختل شده و
چه بسا قبل از ظهور گل برگها بیرون بیاید که باعث ایجاد مشکلات
برای برداشت و همچنین پایین آمدن کیفیت زعفران می گردد.
خاک:
به علت اینکه پیاز زعفران مدتی نسبتا طولانی ( معمولا بین 7-5
سال ) در زمین می ماند خاک زمین باید سبک یا ترکیبی از شن و رس
باشد تا پیاز بتواند در این مدت علاوه بر تامین مواد غذایی در
مقابل شرایط خاص منطقه نیز مقاومت کنند. از نظر نوع خاک گیاه
زعفران بیشتر زمین های شیرین حاصلخیز و با بافت متوسط ( لومی،
لیمونی، شنی و رسی ) و آهک دار که PH
آنها بین 8-7 باشد را بر زمین های شور و فقیر و مرطوب و سبک (
شنی و شنی رسی ) و اسیدی ترجیح می دهد. زعفران در زمینهایی که
دارای قلوه سنگ و یا علفهای هرز یا مواد عالی پوسیده نشده باشد
محصول خوبی نمی دهد.خاک زعفران همچنین بهتر است زیاد حاصلخیز
نباشد چون در خاکهای غنی از مواد غذایی رشد رویشی افزایش یافته
و از رشد زایشی کاسته می گردد.
رطوبت:
آب مورد نیاز گیاه عمدتا از طریق ریزشهای جوی ،آبیاری و غیره
تامین می گردد. آب قسمت اصلی بافت گیاه را تشکیل می دهد و در
فرایندهای فتوسنتزی و هیدرولیک نظیر هضم و جذب نشاسته به مانند
یک عامل شیمیایی عمل میکند.
نور :
معمولا گیاهان دارویی بویژه زعفران دارای موادی هستند که آنها
را صاحب عطر و طعم کرده است برای آنکه آفتاب شدید به آنها
نتابد و رنگ و مواد معطر آن متصاعد نشود زعفران را قبل از طلوع
آفتاب برداشت می کنند تا عطر و طعم آن تحت شعاع آفتاب قرار
نگیرد و محفوظ بماند. چنانچه عملیات جمع آوری گلها در زمانی که
آفتاب داغ است انجام گیرد باعث لکه دار شدن آنها خواهد شد، به
همین خاطر گلها باید در اوایل صبح قبل از اینکه آفتاب ببینند
برداشت شوند. زمان برداشت روی میزان کیفیت گلها تاثیر دارد.
بگونه ای که از سپیده دم صبح تا طلوع آفتاب بالاترین کیفیت را
دارد و در طول روز در اثر تابش آفتاب از میزان کیفیت گل کاسته
می شود به طوریگه برداشت گل در ساعات آخر روز کمترین کیفیت را
دارد.
نزولات
جوی:
گیاه زعفران بیشترین تطابق را با الگوی بارندگی مناطق مدیترانه
ای دارد . مکانهایی که 400-300 میلی متر بارندگی دارند و در
طول فصل زمستان پوشیده از برف می باشند برای کشت زعفران مناسب
هستند . در مناطق کوهستانی علاوه بر اینکه از نزولات جوی
بیشتری برخوردار هستند وضعیت و جهت ناهمواری های باعث می شود
زعفران دامنه هایی را که آفتابگیر نیستند و کمتر در معرض تابش
خورشید قرار دارند را ترجیح دهد. فعالیت این گیاه با شروع
بارندگی های پاییزه آغاز و با اتمام بارندگی های بهاره خاتمه
می یابد در نتیجه بارندگی یا به عبارتی نزولات جوی بیشترین
تاثیر را بر رشد این گیاه دارد . بارش باران در فصل تابستان که
پیاز در خواب است و همچنین در زمان گلدهی برای زعفران مضر است
. اما پس از پایان این گلدهی تا زمان زرد شدن برگ زعفران بارش
نزولات جوی مفید است بویژه اینکه از اواسط زمستان بدلیل بالا
رفتن دما پیاز مادری تجزیه شده و پیازهای جوان روی آن شکل می
گیرد. این پیازها در ابتدا فاقد ریشه بوده لذا مواد غذایی مورد
نیاز خود را از طریق برگ که آب و موارد الی ( املاح معدنی
باران ) همراه با دی اکسید کربن از طریق عمل فتوسنتز بعضی مواد
نشاسته ای را در خود ذخیره کرده جذب می کند و باعث رشد و حجیم
شدن پیازهای جوان می گردد.
وضعیت زمین:
یکی دیگر از عوامل محیطی که در تولید عملکرد و کیفیت زعفران
موثر است وضعیت زمین از قبیل توپوگرافی ،شیب، وضعیت، جهت
ناهمواری و ... می باشد. هر چه ارتفاع مزارع زعفران از سطح
دریا بیشتر باشد کیفیت و عملکرد محصول نیز بیشتر است . شاید
زعفران قئنات و مناطق کوهستانی بدلیل اینکه ارتفاع بالایی
دارند از مرغوبیت و کیفیت بالایی برخوردار است . زعفران معمولا
نواحی سرد و با ارتفاع 2300-1300 متر از سطح دریا را ترجیح می
دهد. |
